بازار پردازنده‌های گرافیکی برخلاف انتظار تحلیلگران، یکی از قوی‌ترین فصل‌های چند سال اخیر خود را پشت سر گذاشته است. تازه‌ترین آمار Jon Peddie Research نشان می‌دهد عرضه پردازنده‌های گرافیکی مجزا در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به فصل قبل ۱۲.۲ درصد و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۴.۱ درصد رشد کرده است؛ نتیجه‌ای غیرمنتظره در شرایطی که قیمت حافظه و بسیاری از قطعات کامپیوتر همچنان بالاست.

در همین بازه، سهم AMD از کل بازار GPUهای مصرفی نیز از ۱۴ درصد در سال گذشته به ۲۱ درصد رسیده است. بااین‌حال، این عدد به معنی تصاحب ناگهانی ۲۱ درصد از بازار کارت‌های گرافیک دسکتاپ توسط Radeon نیست؛ بخش مهمی از رشد AMD از پردازنده‌های دارای گرافیک مجتمع و بازار لپ‌تاپ آمده و گزارش کامل کارت‌های توسعه دسکتاپ یا AIB هنوز منتشر نشده است.

خلاصه خبر: تقاضا برای سیستم‌های دارای GPU مجزا مقاوم‌تر از پیش‌بینی‌ها ظاهر شده، لپ‌تاپ‌ها موتور اصلی رشد بازار بوده‌اند و AMD در بازار کلی گرافیک سهم بیشتری گرفته است؛ اما Nvidia همچنان فرمانروای بی‌رقیب کارت‌های گرافیک مجزای دسکتاپ محسوب می‌شود.

آمارهای اصلی بازار GPU در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶

این آمار در نگاه نخست متناقض به نظر می‌رسد: چگونه GPUهای مجزا رکورد زده‌اند، اما عرضه گرافیک دسکتاپ کاهش یافته است؟ پاسخ در بازار لپ‌تاپ قرار دارد. رشد ۱۶.۸ درصدی عرضه پردازنده‌های گرافیکی لپ‌تاپی توانسته افت چهاردرصدی بخش دسکتاپ را جبران کند و کل بازار را بالا بکشد.

آیا واقعاً «فروش کارت گرافیک» رکورد زده است؟

برای تفسیر درست گزارش باید میان چهار اصطلاح تفاوت قائل شویم:

GPU چیست؟

GPU می‌تواند یک تراشه گرافیکی مجتمع داخل پردازنده، گرافیک مجزای لپ‌تاپ یا تراشه نصب‌شده روی کارت گرافیک دسکتاپ باشد. بنابراین آمار کل GPUها فقط کارت‌هایی را که کاربران از فروشگاه می‌خرند شامل نمی‌شود.

dGPU یا پردازنده گرافیکی مجزا چیست؟

dGPU تراشه گرافیکی مستقلی است که حافظه و منابع اختصاصی خود را دارد. این گروه هم کارت گرافیک دسکتاپ و هم گرافیک مجزای لحیم‌شده داخل لپ‌تاپ را در بر می‌گیرد.

AIB چیست؟

AIB یا Add-in Board همان کارت گرافیک فیزیکی قابل نصب در اسلات PCI Express سیستم دسکتاپ است. RTX 5070، Radeon RX 9070 XT یا Intel Arc B580 نمونه‌هایی از محصولات AIB هستند.

Shipment با فروش نهایی فرق دارد

آمار JPR میزان عرضه در زنجیره تأمین را دنبال می‌کند و لزوماً برابر تعداد خرید مصرف‌کنندگان نهایی نیست. بخشی از افزایش می‌تواند ناشی از سفارش سازندگان لپ‌تاپ، شرکت‌های مونتاژکننده و انبارکردن قطعات پیش از افزایش احتمالی قیمت باشد.

بنابراین تیتر «رکورد فروش کارت گرافیک» تصویر کلی خبر را منتقل می‌کند، اما تعبیر دقیق‌تر این است که عرضه GPUهای مجزا با کمک بازار لپ‌تاپ به بهترین روند چهار سال اخیر رسیده است.

AMD چگونه سهم بازار بیشتری به دست آورد؟

AMD اکنون ۲۱ درصد از بازار کلی GPUهای مصرفی را در اختیار دارد؛ درحالی‌که سهم آن در سه‌ماهه دوم سال گذشته ۱۴ درصد بود. افزایش هفت واحد درصدی در یک سال قابل توجه است، اما نباید آن را مستقیماً به موفقیت کارت‌های Radeon RX 9000 نسبت داد.

مهم‌ترین عوامل احتمالی رشد AMD عبارت‌اند از:

• افزایش عرضه پردازنده‌های Ryzen مجهز به گرافیک داخلی Radeon
• حضور گسترده‌تر تراشه‌های Ryzen AI در لپ‌تاپ‌ها
• رشد سیستم‌های کوچک و مینی‌پی‌سی‌های مبتنی بر APU
• استقبال از پردازنده‌های قدرتمند با حافظه یکپارچه برای بارهای AI
• افزایش تنوع محصولات AMD در کامپیوترهای همراه و سیستم‌های آماده

در واقع هر پردازنده Ryzen دارای iGPU در آمار بازار GPU نیز شمرده می‌شود. به همین دلیل سهم ۲۱ درصدی AMD در بازار کلی، معادل سهم Radeon از کارت‌های گرافیک دسکتاپ نیست.

وضعیت AMD در بازار کارت‌های دسکتاپ

آخرین گزارش مستقل AIB مربوط به سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶، سهم Nvidia را حدود ۹۰ درصد، AMD را نزدیک ۸ درصد و Intel را حدود یک درصد اعلام کرده بود. این اعداد نشان می‌دهند فاصله Radeon با GeForce در بازار کارت‌های مجزای دسکتاپ همچنان بسیار زیاد است.

گزارش کامل AIB برای سه‌ماهه دوم هنوز منتشر نشده است. بنابراین فعلاً نمی‌توان با قطعیت گفت RX 9000 چه مقدار از سهم Nvidia را پس گرفته است. رشد سهم کلی AMD نشانه مثبتی برای اکوسیستم این شرکت است، اما اثبات‌کننده بازگشت بزرگ Radeon در بازار دسکتاپ نیست.

چرا Nvidia با تنها ۲۳ درصد، همچنان سلطان بازار است؟

Intel با سهم ۵۶ درصدی در صدر جدول کل GPUها قرار دارد؛ چون میلیون‌ها پردازنده Core دارای گرافیک مجتمع وارد بازار می‌شوند. AMD نیز به همین شیوه از فروش پردازنده‌های Ryzen و APUها سهم می‌گیرد.

Nvidia پردازنده x86 مصرفی دارای گرافیک مجتمع عرضه نمی‌کند و تقریباً تمام سهم ۲۳ درصدی آن از GPUهای مجزا می‌آید. به همین دلیل قرارگرفتن Nvidia پایین‌تر از Intel در جدول کل GPUها به معنی شکست این شرکت در بازار کارت گرافیک نیست.

در بازار AIB، خانواده GeForce RTX همچنان اکثریت بسیار بزرگی از فروش را در اختیار دارد. اکوسیستم CUDA، پشتیبانی نرم‌افزاری، توان رهگیری پرتو، فناوری DLSS، کاربردهای تولید محتوا و نفوذ برند GeForce از دلایل ادامه این برتری هستند.

چه چیزی باعث رشد غیرمنتظره بازار شد؟

۱. رونق لپ‌تاپ‌های گیمینگ و حرفه‌ای

مهم‌ترین عامل، رشد ۱۶.۸ درصدی GPUهای لپ‌تاپی است. کاربران حرفه‌ای، گیمرها و تولیدکنندگان محتوا همچنان به سیستم‌هایی نیاز دارند که علاوه بر CPU، پردازنده گرافیکی مجزا داشته باشند.

۲. خرید پیش از گرانی بیشتر

بحران حافظه و انتقال ظرفیت تولید به محصولات سودآورتر مخصوص هوش مصنوعی، قیمت RAM، SSD و حافظه گرافیکی را تحت فشار قرار داده است. سازندگان ممکن است برای فرار از افزایش قیمت‌های بعدی، سفارش‌های خود را جلو انداخته باشند.

۳. آغاز چرخه نوسازی سیستم‌ها

بخش بزرگی از سیستم‌های خریداری‌شده در دوران اوج بازار سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ اکنون به سن ارتقا رسیده‌اند. ورود نسل‌های جدید GPU و سنگین‌ترشدن بازی‌ها نیز کاربران را به تعویض سیستم ترغیب می‌کند.

۴. رشد کاربردهای غیرگیمینگ GPU

پردازنده گرافیکی دیگر فقط قطعه بازی نیست. تدوین ویدئو، رندر سه‌بعدی، مدل‌های AI محلی، پردازش تصویر، استریم و توسعه نرم‌افزار تقاضای تازه‌ای برای GPUهای مجزا ایجاد کرده‌اند.

۵. افزایش عرضه سیستم‌های آماده

در شرایطی که خرید جداگانه RAM، SSD و GPU گران شده است، بعضی سیستم‌های آماده و لپ‌تاپ‌ها ارزش اقتصادی بیشتری از مونتاژ قطعه‌به‌قطعه پیدا می‌کنند. این موضوع می‌تواند آمار عرضه GPU را بالا ببرد، بدون آنکه فروش کارت‌های خرده‌فروشی دسکتاپ به همان اندازه رشد کند.

بحران حافظه نتوانست بازار GPU را متوقف کند

رشد بازار در دوره‌ای اتفاق افتاده که صنعت کامپیوتر با افزایش قیمت حافظه روبه‌رو است. توسعه مراکز داده هوش مصنوعی، تقاضا برای HBM و حافظه‌های سروری را به‌شدت افزایش داده و تولیدکنندگان را به اختصاص ظرفیت بیشتر به محصولات پرسودارتر سوق داده است.

این وضعیت از چند جهت روی کارت گرافیک اثر می‌گذارد:

• افزایش هزینه حافظه‌های GDDR
• گران‌ترشدن RAM و SSD سیستم گیمینگ
• افزایش هزینه ساخت کارت و سیستم کامل
• محدودشدن تخفیف‌های واقعی در بازار خرده‌فروشی
• تمایل تولیدکنندگان به تمرکز روی محصولات گران‌تر و پرسودتر

با وجود این فشارها، رشد ۱۴.۱ درصدی سالانه dGPU نشان می‌دهد تقاضا برای توان گرافیکی همچنان قوی است. البته معلوم نیست چه مقدار از این رشد، خرید واقعی کاربر و چه مقدار سفارش زودهنگام زنجیره تأمین بوده است.

آیا گیمرها واقعاً کارت گرافیک بیشتری خریده‌اند؟

نه لزوماً. داده‌های فعلی برای چنین نتیجه‌گیری قطعی کافی نیستند.

گزارش منتشرشده نشان می‌دهد عرضه GPUهای مجزا افزایش یافته، اما تفکیک کاملی میان موارد زیر ارائه نمی‌کند:

• کارت‌های دسکتاپ خریداری‌شده توسط گیمرها
• GPUهای مجزای لپ‌تاپ
• سیستم‌های حرفه‌ای و ورک‌استیشن
• خرید عمده شرکت‌های سازنده
• موجودی انبار توزیع‌کنندگان

از طرف دیگر، کاهش چهاردرصدی عرضه GPUهای دسکتاپ نشان می‌دهد بخش سنتی بازار کامپیوترهای رومیزی در همین فصل رشد نکرده است. بنابراین خبر اصلی بیشتر درباره مقاومت کل بازار گرافیک مجزا و رشد لپ‌تاپ‌هاست، نه هجوم ناگهانی گیمرها برای خرید کارت دسکتاپ.

این آمار چه معنایی برای آینده Radeon دارد؟

افزایش سهم کلی AMD سه پیام مهم دارد.

اکوسیستم Ryzen و Radeon به یکدیگر کمک می‌کنند

فروش بیشتر پردازنده‌های Ryzen دارای iGPU، حضور Radeon را در بازار افزایش می‌دهد و پایگاه بزرگ‌تری برای توسعه درایورها، فناوری‌های نرم‌افزاری و بهینه‌سازی بازی‌ها می‌سازد.

بازار گرافیک مجتمع جدی‌تر شده است

APUهای جدید می‌توانند برخی نیازهای گرافیکی سبک، بازی‌های eSports و پردازش AI محلی را بدون کارت مجزا انجام دهند. این بخش می‌تواند برای AMD سودآور باشد، حتی اگر Radeon در AIB هنوز فاصله زیادی با GeForce داشته باشد.

آزمون واقعی، گزارش AIB فصل دوم است

اگر سهم AMD در گزارش آینده کارت‌های دسکتاپ نیز افزایش یافته باشد، می‌توان از بازگشت واقعی Radeon صحبت کرد. در غیر این صورت، رشد فعلی بیشتر موفقیت CPUها و محصولات موبایل AMD خواهد بود تا RX 9000.

وضعیت Intel Arc در این رقابت

Intel در جدول کل GPUها با سهم ۵۶ درصدی پیشتاز است، اما این برتری عمدتاً به گرافیک مجتمع پردازنده‌های Core مربوط می‌شود. سهم Arc در بازار کارت‌های دسکتاپ هنوز بسیار کوچک است و در گزارش سه‌ماهه نخست حدود یک درصد برآورد می‌شد.

بااین‌حال، حضور یک رقیب سوم اهمیت زیادی دارد. کارت‌های Arc می‌توانند فشار قیمتی بیشتری روی محصولات اقتصادی Nvidia و AMD ایجاد کنند و رقابت در قابلیت‌هایی مانند رهگیری پرتو، آپ‌اسکیلینگ و انکود ویدئو را افزایش دهند.

اثر احتمالی این روند بر قیمت کارت گرافیک

رشد تعداد GPUهای عرضه‌شده الزاماً به کاهش قیمت منجر نمی‌شود. اگر افزایش عرضه با رشد هزینه حافظه و تقاضای بالا همراه باشد، قیمت‌ها ممکن است همچنان بالا باقی بمانند.

سه سناریوی اصلی پیش روی بازار قرار دارد:

برای بازار ایران، نرخ ارز، هزینه واردات، موجودی منطقه‌ای و زمان ورود کالا معمولاً اثر مستقیم‌تری از آمار جهانی یک فصل دارند. بااین‌حال، افزایش پایدار عرضه می‌تواند در بلندمدت دست واردکنندگان را برای تأمین مدل‌های متنوع‌تر بازتر کند.

آیا اکنون زمان مناسبی برای خرید کارت گرافیک است؟

این گزارش به‌تنهایی سیگنال خرید یا صبر صادر نمی‌کند. تصمیم باید بر اساس قیمت روز، نیاز واقعی و توازن سیستم گرفته شود.

خرید اکنون منطقی است اگر:

• کارت فعلی اجرای بازی یا نرم‌افزار موردنیاز را محدود می‌کند؛
• محصول مناسب با قیمت قابل قبول و گارانتی معتبر پیدا کرده‌اید؛
• منتظر نسل بعد ماندن پروژه یا درآمد شما را متوقف می‌کند؛
• کل سیستم، به‌خصوص پاور و پردازنده، با GPU جدید متعادل است.

صبرکردن می‌تواند منطقی باشد اگر:

• قیمت مدل انتخابی به‌وضوح حبابی است؛
• کارت فعلی هنوز نیاز شما را برطرف می‌کند؛
• برای خرید مجبور به کاهش شدید بودجه پاور، مانیتور یا سایر قطعات می‌شوید؛
• موجودی مدل‌های رقیب در آستانه ورود به بازار است.

جمع‌بندی؛ AMD رشد کرده، اما تاج Nvidia هنوز سر جایش است

بازار GPU در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ عملکردی بهتر از انتظار داشت. عرضه پردازنده‌های گرافیکی مجزا ۱۲.۲ درصد نسبت به فصل قبل و ۱۴.۱ درصد نسبت به سال گذشته رشد کرد و بهترین روند چهار سال اخیر را ثبت کرد. موتور اصلی این حرکت، بازار لپ‌تاپ بود؛ زیرا عرضه GPU دسکتاپ چهار درصد کاهش یافت، اما بخش موبایل ۱۶.۸ درصد رشد کرد.

AMD نیز سهم خود از کل بازار GPUهای مصرفی را طی یک سال از ۱۴ به ۲۱ درصد افزایش داد. این دستاورد مهم است، ولی بخش زیادی از آن به پردازنده‌های Ryzen و گرافیک‌های مجتمع مربوط می‌شود. تا زمان انتشار گزارش کامل AIB نمی‌توان ادعا کرد Radeon سهم بزرگی از بازار کارت‌های دسکتاپ Nvidia پس گرفته است.

پس تعبیر دقیق خبر چنین است: AMD در بازار کلی گرافیک در حال پیشروی است، تقاضا برای GPUهای مجزا برخلاف فشار قیمت‌ها مقاوم مانده، اما سلطه Nvidia بر کارت‌های گرافیک دسکتاپ هنوز شکسته نشده است.

پرسش‌های متداول

آیا AMD اکنون ۲۱ درصد بازار کارت گرافیک دسکتاپ را دارد؟

خیر. عدد ۲۱ درصد مربوط به کل بازار GPUهای مصرفی، شامل گرافیک‌های مجتمع و مجزای دسکتاپ و لپ‌تاپ است. سهم AMD در آخرین گزارش AIB دسکتاپ بسیار کمتر بوده است.

چرا Intel بیشترین سهم بازار GPU را دارد؟

زیرا گرافیک مجتمع میلیون‌ها پردازنده Core نیز در آمار GPU شمرده می‌شود. این عدد به معنی فروش کارت‌های Arc بیشتر از GeForce نیست.

آیا فروش کارت گرافیک دسکتاپ افزایش یافته است؟

در گزارش فعلی، عرضه GPUهای دسکتاپ چهار درصد نسبت به فصل قبل کاهش یافته است. رشد کلی dGPU عمدتاً از بخش لپ‌تاپ آمده است.

Shipment به چه معناست؟

Shipment معمولاً به عرضه در زنجیره تأمین اشاره دارد و لزوماً برابر فروش نهایی به مصرف‌کننده نیست. سازندگان و توزیع‌کنندگان می‌توانند بخشی از کالاها را در انبار نگه دارند.

آیا این رشد باعث ارزان‌شدن کارت گرافیک می‌شود؟

نه الزاماً. هزینه حافظه، عرضه منطقه‌ای، تقاضا، نرخ ارز و سیاست قیمت‌گذاری شرکت‌ها همگی روی قیمت نهایی اثر دارند.

منابع

• Tom’s Hardware؛ تحلیل آمار بازار GPU در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶
• Jon Peddie Research؛ گزارش بازار GPU در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶
• Jon Peddie Research؛ گزارش AIB سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶
• PC Gamer؛ توضیح تفاوت آمار عرضه با فروش نهایی و سهم بازار AIB

نکته تحریریه: اعداد گزارش‌های بازار به «عرضه» مربوط‌اند، نه الزاماً فروش مستقیم فروشگاه‌ها به کاربران. همچنین سهم بازار کلی GPU را نباید با سهم کارت‌های AIB دسکتاپ یکسان دانست.